آیا تاکنون برایتان پیش آمده که دچار لرزش ناگهانی دست شوید یا کلمهای ساده را به طور عجیبی فراموش کنید؟ بسیاری از اختلالات عصبی دقیقاً با همین نشانههای ظاهراً خفیف آغاز میشوند؛ علائمی که در ابتدا بیاهمیت به نظر میرسند اما هشداری جدی هستند. در این مطلب، با مهمترین نشانههایی آشنا میشوید که لازم است آنها را جدی بگیرید.
اختلالات عصبی دقیقاً یعنی چه؟
این اختلالات به بیماریهایی میگوییم که مغز، نخاع یا اعصاب محیطی را درگیر کرده و روند طبیعی انتقال پیامهای عصبی را مختل میسازند.
اختلالات عصبی به زبان ساده
از نظر پزشکی، هرگونه آسیب، التهاب، اختلال خونرسانی یا تخریب سلولهای عصبی که عملکرد سیستم عصبی را دچار مشکل کند، در گروه این اختلالات قرار میگیرد.
اختلالات عصبی چه انواعی دارند؟
- سکته مغزی
- صرع
- مننژیت
- پارکینسون
- بیماریهای دژنراتیو مغز
چرا تشخیص زود هنگام حیاتی است؟
اگر علائم عصبی غیر عادی را نادیده بگیرید، ممکن است بیماری شما پیشرفت کند و آسیبهای جدی ایجاد شود. تشخیص به موقع، شانس شما را برای درمان موثر افزایش میدهد.
۱. سکته مغزی؛ وقتی زمان یعنی نجات مغز
سکته مغزی یک وضعیت اورژانسی پزشکی است که در آن خون رسانی به بخشی از مغز کاهش مییابد یا به طور کامل قطع میشود. و سلولهای عصبی از اکسیژن محروم شوند. این وضعیت باعث آسیب بافتی و اختلال عملکرد مغز شده و به دو نوع ایسکمیک (انسداد عروق) و هموراژیک (خونریزی مغزی) تقسیم میشود.
علائم اولیه سکته مغزی که باید فوری جدی بگیرید
- ضعف یا بی حسی ناگهانی در یک طرف بدن
- افتادگی صورت
- اختلال در صحبت کردن یا درک گفتار
- تاری یا از دست دادن بینایی
- سرگیجه و اختلال تعادل
چه چیزهایی ریسک سکته را بالا میبرد؟
- موارد قابل کنترل: فشار خون بالا، دیابت، کلسترول بالا، سیگار، الکل، چاقی، کم تحرکی
- موارد غیرقابل کنترل: سن بالا، سابقه خانوادگی، بیماری قلبی، عوامل ژنتیکی
سکته مغزی چگونه تشخیص داده میشود؟ (CT/MRI و معاینه عصبی)
متخصص مغز و اعصاب با انجام معاینه دقیق نورولوژیک و ارزیابی سطح هوشیاری، قدرت عضلانی و تکلم، ابتدا احتمال درگیری نواحی خاص مغز را بررسی میکند. سپس با استفاده از تصویربرداریهایی مانند سیتیاسکن یا MRI و در صورت نیاز بررسی عروق مغزی، نوع سکته و محل دقیق آسیب را مشخص مینماید.
۲. صرع؛ تشنج فقط بیهوشی نیست
صرع یک اختلال مزمن مغز و اعصاب است که به دلیل فعالیت غیرطبیعی سلولهای مغزی، باعث بروز تشنجهای مکرر میشود. این تشنجها به طور ناگهانی هوشیاری، حرکات بدن یا عملکرد حسی و شناختی فرد را مختل میکنند.
نشانههای اولیه صرع و انواع تشنج
- کاهش ناگهانی هوشیاری
- خیره شدن ثابت (در نوعی از صرع)
- سفت شدن و لرزش اندامها
- شل شدن یا سفتی ناگهانی عضلات
- هاله حسی مانند دژاوو یا توهم بویایی
- حرکات غیرارادی و ناخودآگاه
- سردرگمی پس از حمله
درمان صرع چگونه انجام میشود؟ (دارو تا روشهای پیشرفته)
- داروهای ضد صرع
- تنظیم دوز و پایش با نوار مغز (EEG)
- جراحی در موارد مقاوم
- تحریک عصب واگ (VNS)
- تحریک عمقی مغز (DBS)
- رژیم کتوژنیک در بیماران منتخب
- پرهیز از محرکهای تشنج
چه زمانی تشنج اورژانسی است و باید فوری مراجعه کرد؟
اگر شما یا یکی از اطرافیانتان دچار تشنجی شدید که بیش از ۵ دقیقه طول کشید، پشت سر هم تکرار شد، با اختلال تنفس یا آسیب همراه بود یا برای اولین بار رخ داد، مراجعه فوری به متخصص ضروری است.
۳. پارکینسون؛ لرزشهایی که بهمرور جدی میشوند
پارکینسون یکی از بیماریهای عصبی شایع است که در آن سلولهای مغزی که دوپامین تولید میکنند به تدریج از بین میروند و همین باعث اختلال در حرکت، هماهنگی عضلات و تعادل میشود.
علائم اولیه پارکینسون چیست؟
- لرزش در دست یا انگشتان
- کندی حرکت و دشواری در انجام کارهای روزمره
- سفتی و خشکی عضلات
- تغییر در دست خط
- صحبت کردن آهسته یا زمزمه
- کاهش پلک زدن
پارکینسون را با چه بیماریهایی اشتباه میگیرند؟
پارکینسون از سایر بیماریهای عصبی و اختلالات حرکتی با لرزش در حال استراحت، کندی حرکت و سفتی عضلات متمایز میشود. در بیماریهایی مانند لرزش اساسی یا آلزایمر، الگوی حرکتی و شناختی متفاوت است و نوع درمان فرق میکند.
چرا تشخیص زودهنگام پارکینسون مهم است؟
تشخیص زود هنگام پارکینسون میتواند پیشرفت بیماری را کند کرده و از آسیبهای جدی حرکتی و شناختی جلوگیری کند. اگر علائمی دارید، هرچه سریعتر به صورت آنلاین از متخصص مغز و اعصاب وقت بگیرید.
۴. مننژیت؛ عفونتی که فرصت نمیدهد
مننژیت یک اختلال نورولوژیک حاد است که با التهاب پردههای محافظ مغز و نخاع (مننژها) مشخص میشود و اغلب ناشی از عفونت باکتریایی یا ویروسی است که در صورت عدم درمان به آسیب مغزی و مرگ منجر میشود.
علائم و علتهای مننژیت (تب + سردرد + سفتی گردن)
- تب و سردرد شدید
- سفتی گردن و حساسیت به نور
- تهوع، استفراغ و گیجی
- لکههای پوستی
- علل شایع: عفونت باکتریایی یا ویروسی، ضربه یا جراحی
مننژیت چگونه تشخیص داده میشود؟ (LP و آزمایشها)
تشخیص مننژیت معمولاً با انجام پونکسیون کمری و بررسی مایع مغزی_نخاعی صورت میگیرد تا نوع عفونت و شدت بیماری مشخص شود. آزمایشهای خون و تصویربرداری به تعیین عامل بیماری و برنامه درمانی دقیق کمک میکنند.
چه زمانی مننژیت وضعیت اورژانسی محسوب میشود؟
مننژیت یک بیماری اورژانسی و کشنده است که بدون تشخیص و درمان سریع باعث مرگ میشود. در صورت مشاهده هرگونه علائم، فوراً به متخصص نورولوژیست مراجعه کنید.
۵. بیماریهای دژنراتیو مغز؛ کاهش تدریجی حافظه و توان حرکتی
این بیماریها سلولهای عصبی و مسیرهای ارتباطی مغز را تخریب میکنند و باعث کاهش عملکرد حرکتی، شناختی یا حسی میشوند. همچنین پیشرونده و غیرقابل برگشت هستند.
ام اس، آلزایمر و دمانس؛ تفاوتها در یک نگاه
- ام اس: حمله سیستم ایمنی به میلین عصبها
- پارکینسون: تخریب سلولهای دوپامینی، لرزش و کندی حرکت
- آلزایمر و دمانس: کاهش حافظه و عملکرد شناختی
نشانههای هشداردهنده بیماریهای تحلیل بَرنده
- بیحسی و گزگز اندامها
- ضعف عضلانی، خستگی و اختلال تعادل
- تغییرات حافظه، شناخت و بینایی
چرا نباید تشخیص را عقب انداخت؟
تشخیص دیر هنگام بیماریهای دژنراتیو مغز باعث آسیبهای دائمی عصبی، از دست رفتن توانایی حرکت یا حافظه میشود. اگر علائم هشدار دهنده را نادیده بگیرید، فرصت درمان مؤثر را از دست میدهید.
نقش متخصص مغز و اعصاب در تشخیص دقیق
این متخصصان با معاینات دقیق و تستهای پیشرفته، اختلالات عصبی را شناسایی و علت اصلی علائم را مشخص میکنند. تشخیص به موقع توسط نورولوژیست از پیشرفت بیماری جلوگیری مینماید.
متخصص چه بررسیهایی انجام میدهد؟ (معاینه + تستهای تخصصی)
اگر شما هر کدام از علائم عصبی که در این مطلب اشاره شد را برای چند روز یا هفته تجربه کردید، فورا به صورت آنلاین وقت بگیرید تا متخصص مغز و اعصاب مشکل را بررسی کند.
چرا باید به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنیم؟
مراجعه به متخصص مغز و اعصاب باعث میشود علت واقعی علائم عصبی شما مشخص شود و از تشخیصهای اشتباه یا پیشرفت خاموش بیماری جلوگیری کنید.
اهمیت معاینه و مشاوره تخصصی برای درمان
بررسی توسط فوق تخصص نورولوژی میتواند علت واقعی مشکلات عصبی شما را سریع مشخص کند، قبل از اینکه بیماری به مراحل جدی برسد. هرچه زودتر اقدام کنید، احتمال پیشگیری از آسیبهای شدید بیشتر خواهد بود.
چه زمانی باید به نورولوژیست مراجعه کنیم؟
اگر شما علائم اختلالات عصبی را بیش از یک هفته تجربه میکنید، فوراً باید به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید. حتی اگر علائم خفیف اما مکرر باشند، بررسی زود هنگام از آسیبهای جدی جلوگیری میکند.
علائم خطرناک که نیاز به بررسی فوری دارند
- ضعف یا بیحسی ناگهانی یک طرف بدن
- سردرد شدید و ناگهانی
- تغییر ناگهانی در گفتار یا تمرکز
- تشنج طولانی یا تکرار شدن تشنج
- از دست دادن بینایی یا دو بینی ناگهانی
- سرگیجه شدید و مشکل در تعادل
- تب بالا با سفتی گردن
خدمات تشخیصی و درمانی نورولوژیست (EEG، MRI، …)
این متخصص با تشخیص دقیق از طریق نوار مغز، MRI و دیگر تستهای پیشرفته، علت اختلال عصبی شما را مشخص میکند. همچنین با درمان دارویی، توانبخشی یا روشهای نوین، روند بیماری را کنترل مینماید.
نظرات کاربران