مدیک‌پاب مدیک‌پابکتابخانه و مرجع پزشکی
خانهداخلی عمومیدرد زیر شکم نشانه چیست؟ علت در زنان و مردان
داخلی عمومی

درد زیر شکم نشانه چیست؟ علت در زنان و مردان

بازبینی‌شده توسط پزشک ۱۷ دقیقه مطالعه به‌روزرسانی: شهریور ۱۴۰۵
درد زیر شکم نشانه چیست؟ علت در زنان و مردان

درد زیر شکم ممکن است به‌شکل دل‌پیچه، سنگینی، سوزش یا تیرکشیدن در پایین شکم و لگن حس شود. چون روده، مثانه، حالب‌ها و اندام‌های تناسلی در این ناحیه کنار هم قرار دارند، محل درد به‌تنهایی علت را روشن نمی‌کند و نشانه‌های همراه راهنمای اصلی تشخیص‌اند.

در یک نگاه
  • دل‌پیچه خفیف قاعدگی یا نفخ گذرا طبیعی است، اما دردی که ناگهانی، شدید، رو به بدترشدن یا بیش از دو سه روز پایدار باشد، طبیعی نیست.
  • شایع‌ترین علت‌ها درد قاعدگی، عفونت ادراری، یبوست، نفخ و سندرم روده تحریک‌پذیر هستند.
  • آپاندیسیت، حاملگی خارج از رحم، پیچ‌خوردگی تخمدان یا بیضه و فتق گیرافتاده نباید از قلم بیفتند.
  • درمان تابع علت است و در زنان در سن باروری، آزمایش بارداری بعد از معاینه و پیش از هر آزمایش دیگری انجام می‌شود.

درد زیر شکم چیست و از چه زمانی غیرطبیعی است؟

درد زیر شکم دردی است که بین ناف و استخوان عانه حس می‌شود و معمولا از روده، مثانه یا اندام‌های تناسلی منشأ می‌گیرد. دل‌پیچه خفیف قاعدگی یا نفخ گذرا طبیعی است، اما درد ناگهانی و شدید، دردی که چند روز ادامه یابد یا با تب و استفراغ همراه شود، غیرطبیعی است.

در گفت‌وگوی روزمره به همین درد «درد زیر ناف» هم می‌گویند. درد طبیعی با دفع گاز و مدفوع یا پایان قاعدگی آرام می‌شود و کارهای روزمره را مختل نمی‌کند.

علت درد زیر شکم مداوم، یعنی دردی که هفته‌ها ادامه می‌یابد یا مدام برمی‌گردد، اغلب یک مشکل مزمن مثل اندومتریوز، سندرم روده تحریک‌پذیر، التهاب پروستات یا یبوست طولانی است. پزشکان دردی را که شش ماه یا بیشتر در لگن باقی بماند، درد مزمن لگن می‌نامند.

درد زیر شکمی که می‌گیرد و ول می‌کند

درد زیر شکمی که می‌گیرد و ول می‌کند (درد موجی یا کولیکی) معمولا از انقباض یک اندام توخالی مثل روده، حالب یا رحم برمی‌خیزد و با هر انقباض اوج می‌گیرد. نفخ، گاستروانتریت، دل‌پیچه قاعدگی و سنگ کلیه نمونه‌های رایج این الگو هستند.

درد موجی همراه با استفراغ مکرر، شکم متورم و قطع دفع گاز و مدفوع نشانه احتمالی انسداد روده است. اگر درد موجی ثابت و شدید شود، احتمال قطع خون‌رسانی روده یا التهاب پرده شکم (پریتونیت) مطرح است که اورژانس به شمار می‌رود. پیچ‌خوردگی ناقص تخمدان هم ممکن است دردی یک‌طرفه ایجاد کند که چند روز می‌آید و می‌رود و اگر این درد با استفراغ همراه باشد، ارزیابی فوری لازم است.

شایع‌ترین علل درد زیر شکم چیست؟

شایع‌ترین علل درد زیر شکم درد قاعدگی، درد تخمک‌گذاری، عفونت ادراری، یبوست و نفخ، سندرم روده تحریک‌پذیر و گاستروانتریت هستند. نشانه‌های همراه، بیش از محل دقیق درد، این علت‌ها را از هم جدا می‌کنند.

علت نشانه‌های همراه که به تشخیص کمک می‌کند معمولا چه‌قدر جدی است
درد شدید قاعدگی (دیسمنوره) دل‌پیچه وسط زیر شکم از یکی دو روز پیش از خونریزی تا روزهای اول آن، گاهی با درد کمر خوش‌خیم است؛ دردی که کارهای روزمره را مختل کند یا بدتر شود، بررسی می‌خواهد
درد تخمک‌گذاری درد یک‌طرفه در میانه چرخه که کمتر از دو روز طول می‌کشد بی‌خطر است
عفونت ادراری سوزش و تکرر ادرار، فشار بالای عانه، ادرار کدر یا بدبو با درمان خفیف است؛ تب و درد پهلو نشانه درگیری کلیه است
یبوست و نفخ شکم دفع سخت یا کم، احساس پری، بهبود درد با دفع گاز یا مدفوع معمولا خفیف است
سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) درد مکرر مرتبط با اجابت مزاج، اسهال یا یبوست متناوب، بدون کاهش وزن مزمن ولی خوش‌خیم است
کیست تخمدان سنگینی یک طرف لگن، درد ناگهانی هنگام پارگی یا چرخش کیست اغلب خوش‌خیم است؛ درد ناگهانی و شدید فوری است
سنگ کلیه درد موجی شدید از پهلو به کشاله ران، خون در ادرار، تهوع معمولا قابل کنترل است؛ همراهی با تب اورژانس است
فتق کشاله ران برآمدگی کشاله که با ایستادن یا سرفه بیرون می‌زند و در درازکش برمی‌گردد فقط نوع قابل برگشت و کم‌علامت غیرفوری است؛ برآمدگی کشاله در زنان ارزیابی سریع و برآمدگی سفت و دردناک اورژانس می‌خواهد
پروستاتیت (التهاب پروستات) درد زیر شکم و پرینه، سوزش و سختی ادرار، گاهی تب نوع حاد همراه با تب درمان سریع می‌خواهد

درد زیر شکم در زنان نشانه چیست؟

درد زیر شکم در زنان بیشتر نشانه دل‌پیچه قاعدگی، درد تخمک‌گذاری، عفونت ادراری یا مشکلات روده است، اما کیست تخمدان، اندومتریوز و عفونت لگن هم مطرح‌اند. زمان درد نسبت به چرخه قاعدگی بهترین سرنخ برای جداکردن این علت‌هاست.

در اندومتریوز، بافتی شبیه پوشش داخلی رحم بیرون از رحم رشد می‌کند و در هر قاعدگی ملتهب می‌شود. این بیماری اغلب درد قاعدگی‌ای ایجاد می‌کند که کارهای روزمره را مختل می‌کند و ممکن است با گذشت زمان بدتر شود. درد عمقی هنگام نزدیکی، درد هنگام اجابت مزاج یا ادرار در روزهای قاعدگی، درد مزمن لگن و دشواری باردارشدن هم ممکن است همراه آن باشد، هرچند همه این نشانه‌ها در هر فرد دیده نمی‌شود. فیبروم رحم (توده خوش‌خیم عضلانی رحم) بیشتر با خونریزی سنگین و احساس فشار در لگن همراه است.

نکته: در هر زن در سن باروری که رابطه جنسی دارد و دچار درد زیر شکم شده است، حاملگی خارج از رحم (لانه‌گزینی جنین بیرون از رحم، بیشتر در لوله رحمی) باید با آزمایش بارداری رد شود. این بیماری ممکن است پیش از عقب‌افتادن قاعدگی، با لکه‌بینی شبیه قاعدگی یا با وجود روش پیشگیری بروز کند.

درد زیر شکم زمان تخمک‌گذاری

درد زیر شکم زمان تخمک‌گذاری معمولا طبیعی است و حدود دو هفته پیش از قاعدگی بعدی در یک طرف زیر شکم ظاهر می‌شود. این درد از چند دقیقه تا حداکثر ۴۸ ساعت طول می‌کشد و گاهی لکه‌بینی مختصر همراه دارد.

علت دقیق این درد روشن نیست و احتمالا از کشیده‌شدن سطح تخمدان با رشد فولیکول (کیسه حاوی تخمک) یا تحریک پرده شکم با مایع و خونی ناشی می‌شود که هنگام تخمک‌گذاری آزاد می‌شود. دردی که بیش از دو روز بماند، دیگر درد تخمک‌گذاری به شمار نمی‌رود. اگر تب هم وجود داشته باشد، بیماری التهابی لگن یا آپاندیسیت محتمل‌تر است. درد شدید یا پایدار، استفراغ، سرگیجه و غش هم احتمال پارگی کیست، پیچ‌خوردگی تخمدان یا حاملگی خارج از رحم را مطرح می‌کنند.

درد زیر شکم و ترشحات زرد

درد زیر شکم همراه با ترشحات زرد احتمال بیماری التهابی لگن (PID) را مطرح می‌کند و به ارزیابی سریع پزشکی نیاز دارد. در این بیماری، عفونت از دهانه رحم به رحم، لوله‌ها و تخمدان‌ها بالا رفته است. خود ترشح زرد معمولا از التهاب عفونی دهانه رحم (سرویسیت) با عامل کلامیدیا، سوزاک یا مایکوپلاسما ژنیتالیوم، یا از تریکومونیازیس ناشی می‌شود که ترشح زرد مایل به سبز و کف‌دار ایجاد می‌کند. این عفونت‌ها بیشتر از راه تماس جنسی منتقل می‌شوند.

پزشکان درد لگن همراه با حساسیت رحم یا تخمدان‌ها در معاینه را، حتی بدون تب، بیماری التهابی لگن در نظر می‌گیرند و درمان می‌کنند، چون عفونت درمان‌نشده ممکن است به درد مزمن، ناباروری و حاملگی خارج از رحم منجر شود. در مقابل، واژینوز باکتریایی و عفونت قارچی واژن درد زیر شکم ایجاد نمی‌کنند. در مردان، ترشح زرد مجرای ادرار همراه با سوزش ادرار معمولا نشانه سوزاک یا کلامیدیاست.

درد زیر شکم در مردان نشانه چیست؟

درد زیر شکم در مردان بیشتر نشانه مشکلات روده، عفونت یا سنگ مجاری ادراری، التهاب پروستات یا فتق کشاله ران است. هر مردی که درد زیر شکم دارد باید از نظر بیضه‌ها هم معاینه شود، چون بیضه و زیر شکم عصب‌دهی مشترک دارند و درد بیضه گاهی فقط در زیر شکم حس می‌شود.

پروستاتیت با درد زیر شکم و پرینه (ناحیه بین کیسه بیضه و مقعد) و سوزش ادرار همراه است و در مردان مسن، بزرگی خوش‌خیم پروستات ممکن است به احتباس ادرار و مثانه پر و دردناک برسد. التهاب اپیدیدیم (لوله پشت بیضه) درد و تورم یک بیضه ایجاد می‌کند و نمی‌توان آن را از روی سرعت شروع درد از پیچ‌خوردگی بیضه تشخیص داد. به همین دلیل هر درد یا تورم بیضه در پسران و مردان جوان، هر قدر هم آرام شروع شده باشد، باید همان روز در اورژانس ارزیابی شود.

درد زیر شکم در مردان بعد از ورزش

درد زیر شکم در مردان بعد از ورزش بیشتر ناشی از کشیدگی عضلات شکم و کشاله ران یا فتق کشاله ران است. کشیدگی عضله با استراحت طی چند روز تا چند هفته بهتر می‌شود، اما فتق با برآمدگی‌ای همراه است که با بلندکردن وزنه، سرفه یا زورزدن بیرون می‌زند.

درد ناگهانی و شدید یک بیضه حین یا بعد از ورزش، به‌ویژه در نوجوانان و جوانان، ممکن است از پیچ‌خوردگی بیضه و قطع جریان خون آن باشد. چنین دردی مراجعه مستقیم به اورژانس بیمارستانی را که متخصص اورولوژی دارد ضروری می‌کند. جراحی در حدود شش ساعت اول بهترین شانس حفظ بیضه را فراهم می‌کند و برای تصویربرداری به تعویق نمی‌افتد.

درد زیر شکم سمت راست

مهم‌ترین علت درد زیر شکم سمت راست آپاندیسیت است، هرچند کیست یا پیچ‌خوردگی تخمدان راست، حاملگی خارج از رحم، سنگ حالب، بیماری التهابی لگن و بیماری کرون هم همین درد را ایجاد می‌کنند. در آپاندیسیت، درد معمولا مبهم و اطراف ناف شروع می‌شود و طی چند ساعت به پایین و راست شکم می‌رود، چون التهاب از خود آپاندیس به پرده شکم مجاور می‌رسد.

بی‌اشتهایی، تهوع، تب خفیف و بدترشدن درد با راه‌رفتن یا سرفه از نشانه‌های همراه آپاندیسیت است. آپاندیس درمان‌نشده ممکن است پاره شود و عفونت در شکم پخش شود.

درد زیر شکم سمت چپ

درد زیر شکم سمت چپ در جوانان بیشتر نشانه یبوست، نفخ یا سندرم روده تحریک‌پذیر است و در میانسالان و سالمندان، دیورتیکولیت از علت‌های مهم آن است. در دیورتیکولیت، کیسه‌های کوچک دیواره روده بزرگ که بیشتر در بخش پایینی و چپ آن قرار دارند ملتهب می‌شوند و دردی ثابت همراه با تب ایجاد می‌کنند.

کیست تخمدان چپ، حاملگی خارج از رحم، سنگ حالب و کولیت اولسراتیو هم در این سمت درد ایجاد می‌کنند. خونریزی از مقعد همراه با این درد، به‌ویژه در افراد مسن، بررسی می‌خواهد.

درد زیر شکم و کمر درد

درد زیر شکم همراه با کمر درد بیشتر نشانه سنگ کلیه، عفونت کلیه، درد قاعدگی یا اندومتریوز است، چون کلیه‌ها، حالب‌ها و اندام‌های لگن با کمر مسیر عصبی مشترکی دارند. درد سنگ از پهلو شروع می‌شود و با پایین‌آمدن سنگ در حالب به زیر شکم و کشاله ران تیر می‌کشد. اگر همین درد با تب و لرز همراه شود، مراجعه فوری ضرورت دارد. در مردان مسن و سیگاری هم درد ناگهانی شکم و کمر ممکن است از پارگی آنوریسم آئورت (گشادشدگی سرخرگ اصلی شکم) باشد.

در اوایل بارداری، درد زیر شکم یا کمر ممکن است از سقط جنین یا حاملگی خارج از رحم باشد و به مراجعه به اورژانس بیمارستان نیاز دارد. تا وقتی سونوگرافی جای بارداری را داخل رحم نشان نداده باشد، حاملگی خارج از رحم رد نمی‌شود. درد شدید، خونریزی زیاد، سرگیجه یا غش در هر مرحله از بارداری، مراجعه فوری به اورژانس یا تماس با ۱۱۵ را ضروری می‌کند.

در نیمه دوم بارداری، درد پایدار، انقباض‌های منظم رحم، نشت آب، خونریزی یا کاهش حرکت جنین باید بی‌درنگ در اورژانس زایشگاه بررسی شود. زایمان زودرس و جداشدن زودرس جفت از علت‌های این درد هستند و در جداشدن جفت ممکن است خونریزی پنهان بماند و فقط درد ثابت و رحم سفت دیده شود.

علل جدی‌تر درد زیر شکم که نباید از قلم بیفتد

علت‌های جدی کمتر رخ می‌دهند، اما تأخیر در تشخیص آن‌ها عارضه جدی به جا می‌گذارد. ویژگی مشترک بیشترشان دردی ثابت، رو به افزایش یا ناگهانی است که با تب، استفراغ یا حال عمومی بد همراه می‌شود.

حاملگی خارج از رحم ممکن است با درد یک‌طرفه و لکه‌بینی، حتی پیش از عقب‌افتادن قاعدگی، شروع شود و پارگی لوله رحمی ممکن است خونریزی داخلی، سرگیجه و غش ایجاد کند. درد نوک شانه در این حالت از تحریک دیافراگم با خون ریخته‌شده در شکم ناشی می‌شود.

پیچ‌خوردگی تخمدان با درد ناگهانی و شدید یک طرف لگن و استفراغ شروع می‌شود و معمولا تخمدانی را درگیر می‌کند که کیست یا توده دارد. این وضعیت اورژانس جراحی است و هرچه درمان دیرتر انجام شود، شانس حفظ تخمدان کمتر می‌شود.

فتق گیرافتاده، یعنی فتقی که دیگر به داخل برنمی‌گردد، سفت و دردناک می‌شود و ممکن است خون‌رسانی روده را قطع کند. فتق فمورال (فتق رانی) درست زیر چین کشاله ران ظاهر می‌شود، در زنان شایع‌تر است و بیشتر گیر می‌افتد؛ به همین دلیل برآمدگی کشاله ران در زنان یا هر فتق فمورال احتمالی، حتی بدون درد، ارزیابی سریع جراح می‌خواهد. عفونت کلیه (پیلونفریت) هم تب، لرز و درد پهلو ایجاد می‌کند و بدون درمان ممکن است به عفونت خون برسد.

در دردهای آهسته و چندهفته‌ای، کولیت اولسراتیو بیشتر با اسهال خونی و فوریت اجابت مزاج همراه است، اما بیماری کرون بیشتر درد شکم، اسهال و کاهش وزن ایجاد می‌کند و اغلب خون آشکاری در مدفوع ندارد. در افراد بالای ۵۰ سال، تغییر تازه اجابت مزاج با کاهش وزن ناخواسته یا کم‌خونی بررسی از نظر سرطان روده بزرگ را لازم می‌کند و نفخ پایدار، زود سیرشدن و درد لگنی که بیش از ۱۲ بار در ماه تکرار شود، برای سرطان تخمدان جدی گرفته می‌شود.

درد زیر شکم چه زمانی خطرناک است؟

درد زیر شکم وقتی خطرناک است که ناگهانی و شدید شروع شود، مدام بدتر شود یا با تب، استفراغ مکرر، غش، خونریزی یا سفتی شکم همراه باشد. شدت درد به‌تنهایی ملاک نیست، چون درد متوسطی که ثابت و رو به افزایش است، گاهی از دل‌پیچه شدید قاعدگی مهم‌تر است.

نشانه‌های نیازمند مراجعهٔ فوری

درد ناگهانی و شدید، تب ۳۸ درجه یا بالاتر، استفراغ مکرر یا استفراغ خونی، قطع دفع گاز و مدفوع، شکم سفت، سرگیجه یا غش، خونریزی شدید از مقعد یا مدفوع سیاه، درد یا خونریزی در صورت احتمال بارداری، درد ناگهانی بیضه، برآمدگی سفت کشاله ران که برنمی‌گردد و ناتوانی در ادرارکردن نشانه‌های خطرند. در صورت همراهی درد زیر شکم با هر یک از آن‌ها، مراجعهٔ فوری به اورژانس بیمارستان یا تماس با اورژانس ۱۱۵ ضروری است و نباید منتظر نوبت مطب یا سونوگرافی ماند.

دردی که بیش از دو سه روز ادامه یابد، هر ماه شدیدتر شود یا با سوزش ادرار یا ترشح غیرعادی همراه باشد، ویزیت زودهنگام می‌خواهد. کاهش وزن ناخواسته، تغییر پایدار اجابت مزاج یا خونریزی از مقعد هم در هر سنی مراجعه زودهنگام به پزشک را لازم می‌کند. در سالمندان و مبتلایان به دیابت، نشانه‌های التهاب ممکن است خفیف‌تر از شدت بیماری باشد و در کودکان، درد همراه با تب یا استفراغ باید زود ارزیابی شود.

علت درد زیر شکم چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص با گفت‌وگوی دقیق و معاینه شروع می‌شود. پزشک درباره زمان شروع و محل درد، ارتباط آن با قاعدگی، ادرار و اجابت مزاج و تاریخ آخرین قاعدگی می‌پرسد و شکم را معاینه می‌کند. در زنان گاهی معاینه لگنی و در مردان معاینه بیضه‌ها و کشاله ران لازم است.

آزمایش بارداری در هر زن در سن باروری که رابطه جنسی دارد، صرف‌نظر از زمان چرخه یا روش پیشگیری، پیش از هر آزمایش دیگری انجام می‌شود، چون نتیجه آن تعیین می‌کند کدام آزمایش و تصویربرداری لازم است. آزمایش و کشت ادرار عفونت و خون ناشی از سنگ را نشان می‌دهد، CBC و CRP (شاخص التهاب در خون) عفونت را می‌سنجند و در صورت شک، نمونه ترشحات از نظر کلامیدیا و سوزاک بررسی می‌شود.

سونوگرافی لگن، به‌ویژه از راه واژن، روش اول برای بررسی کیست تخمدان و حاملگی خارج از رحم است. سونوگرافی داپلر به بررسی پیچ‌خوردگی بیضه یا تخمدان کمک می‌کند، اما نتیجه طبیعی آن پیچ‌خوردگی، به‌ویژه نوع ناقص یا متناوب، را رد نمی‌کند. به همین دلیل در شک قوی به پیچ‌خوردگی بیضه، جراحی برای تصویربرداری به تأخیر نمی‌افتد و پیچ‌خوردگی تخمدان در نهایت با لاپاراسکوپی (جراحی با دوربین از چند برش کوچک) قطعی می‌شود.

در بزرگسالان غیرباردار، سی تی اسکن شکم و لگن دقیق‌ترین روش برای تشخیص آپاندیسیت و دیورتیکولیت است و برای سنگ حالب، سی تی اسکن با اشعه کم و بدون ماده حاجب به کار می‌رود. در کودکان و در بارداری سونوگرافی روش اول است و در بارداری، در صورت نیاز، MRI جای سی تی اسکن را می‌گیرد. کولونوسکوپی در دردهای مزمن همراه با خونریزی به کار می‌رود.

درمان درد زیر شکم به چه چیزی بستگی دارد؟

درمان درد زیر شکم کاملا به علت زمینه‌ای بستگی دارد و مسکن فقط درد را موقتا کم می‌کند. در درد قاعدگی و تخمک‌گذاری، مسکن‌های ضدالتهاب غیراستروئیدی مؤثرترند، چون تولید پروستاگلاندین‌ها (موادی که انقباض رحم را تشدید می‌کنند) را کم می‌کنند. در اندومتریوز و فیبروم رحم، درمان هورمونی و در صورت لزوم جراحی به کار می‌رود.

اگر احتمال بارداری وجود دارد، آزمایش بارداری پیش از مصرف هر مسکنی لازم است، چون مسکن‌های ضدالتهاب غیراستروئیدی در بارداری، به‌ویژه از حدود هفته بیستم، مصرف نمی‌شوند و استامینوفن با نظر پزشک گزینه معمول است. این داروها برای افراد مبتلا به زخم یا خونریزی معده، بیماری کلیه یا آسم حساس به این داروها و برای مصرف‌کنندگان داروهای ضدانعقاد (رقیق‌کننده خون) هم مناسب نیستند.

عفونت ادراری، بیماری التهابی لگن و پروستاتیت باکتریایی با آنتی‌بیوتیک درمان می‌شوند و در عفونت‌های جنسی، درمان همزمان شریک جنسی ضروری است. در سنگ کلیه، مسکن درد حمله را کنترل می‌کند، داروهای گروه آلفابلوکر (شل‌کننده عضله حالب) ممکن است دفع سنگ‌های بخش پایینی حالب را آسان‌تر کنند و سنگ‌های بزرگ با سنگ‌شکنی یا آندوسکوپی خارج می‌شوند. سندرم روده تحریک‌پذیر و یبوست با اصلاح رژیم غذایی، فیبر و در صورت نیاز داروهای ضداسپاسم یا ملین کنترل می‌شوند.

آپاندیسیت، حاملگی خارج از رحم پاره‌شده، پیچ‌خوردگی تخمدان یا بیضه و فتق گیرافتاده به جراحی فوری نیاز دارند و فتق فمورال بهتر است حتی بدون درد زود ترمیم شود. دیورتیکولیت خفیف معمولا با استراحت و رژیم مایعات در منزل کنترل می‌شود، اما نوع شدید آن بستری لازم دارد. در درد مزمن لگن، ترکیبی از دارو، فیزیوتراپی کف لگن و درمان روان‌شناختی به کار می‌رود.

مراقبت خانگی در درد زیر شکم و کارهایی که نباید کرد

مراقبت خانگی فقط برای دردهای خفیف با علت شناخته‌شده، مثل دل‌پیچه قاعدگی، نفخ یا یبوست، مناسب است. گرمای ملایم روی زیر شکم عضلات منقبض را شل می‌کند، اما باید کوتاه‌مدت و با پارچه‌ای بین پوست و منبع گرما باشد، هنگام خواب روی بدن نماند و در کسانی که حس پوستشان کم شده، مثل مبتلایان به دیابت یا نوروپاتی، با احتیاط بیشتری به کار رود. گرما دلیلی برای به تأخیر انداختن بررسی دردی نیست که رو به بدترشدن است.

عفونت ادراری و سنگ کلیه به تشخیص پزشک نیاز دارند و نوشیدن مایعات کافی بعد از تشخیص فقط در کنار درمان تجویزشده کمک می‌کند و جای آن را نمی‌گیرد. برخی علت‌ها تا حدی قابل پیشگیری‌اند؛ برای نمونه، آب کافی خطر تشکیل سنگ تازه را کم می‌کند، رژیم پرفیبر از یبوست پیشگیری می‌کند و کاندوم خطر عفونت‌های منتقل‌شونده از راه جنسی را کاهش می‌دهد، هرچند آن را به صفر نمی‌رساند.

چند کار رایج در درد زیر شکم اشتباه یا خطرناک است:

  • مصرف ملین یا انجام تنقیه در دردی که با تب یا استفراغ همراه است، ممکن است آپاندیسیت یا انسداد روده را بدتر کند.
  • مصرف مسکن ضدالتهاب بدون آزمایش بارداری در زنی که احتمال بارداری دارد، یا با وجود زخم معده یا بیماری کلیه، کار درستی نیست.
  • مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک‌های مانده در خانه ممکن است علت را پنهان کند و به مقاومت میکروبی بینجامد.
  • تکیه بر مسکن در دردی که هر روز بدتر می‌شود، ممکن است تشخیص آپاندیسیت یا حاملگی خارج از رحم را عقب بیندازد.
  • رفتن به مرکز سونوگرافی به‌جای اورژانس در درد ناگهانی بیضه، ممکن است فرصت حفظ بیضه را از بین ببرد.
  • شست‌وشوی داخل واژن ممکن است خطر عفونت لگن را بالا ببرد.
  • فشاردادن محکم فتق سفت و دردناک برای برگرداندن آن خطرناک است.

پرسش‌های متداول

درد زیر شکم خطرناک است؟

بیشتر موارد درد زیر شکم خطرناک نیستند و از دل‌پیچه قاعدگی، نفخ، یبوست یا عفونت ادراری ناشی می‌شوند. با این حال درد ناگهانی و شدید یا دردی که با تب، استفراغ، غش یا خونریزی همراه است، ممکن است نشانه آپاندیسیت یا حاملگی خارج از رحم باشد.

درمان خانگی درد زیر شکم چیست؟

درمان خانگی شامل گرمای ملایم، استراحت، مایعات کافی و غذای سبک است و فقط برای دردهای خفیف با علت شناخته‌شده مناسب است. اگر احتمال بارداری وجود دارد، پیش از هر مسکنی آزمایش بارداری لازم است و در بارداری، زخم معده یا بیماری کلیه، استامینوفن معمولا به‌جای مسکن‌های ضدالتهاب به کار می‌رود. دردی که ظرف دو سه روز بهتر نشود، ویزیت پزشک می‌خواهد.

درد زیر شکم قبل از پریود طبیعی است؟

دل‌پیچه خفیف تا متوسطی که یکی دو روز پیش از قاعدگی شروع می‌شود و در روزهای اول خونریزی فروکش می‌کند، طبیعی است و بخشی از درد قاعدگی یا سندرم پیش از قاعدگی است. دردی که کارهای روزمره را مختل کند، با گذشت زمان بدتر شود یا با خونریزی بسیار سنگین همراه باشد، ممکن است نشانه اندومتریوز یا فیبروم رحم باشد.

درد زیر شکم در غیر پریودی نشانه چیست؟

درد زیر شکم در غیر پریودی، اگر در میانه چرخه باشد، بیشتر درد تخمک‌گذاری است و عفونت ادراری، کیست تخمدان، بیماری التهابی لگن، اندومتریوز و یبوست هم در هر زمانی از ماه درد ایجاد می‌کنند. در هر زن در سن باروری که رابطه جنسی دارد، آزمایش بارداری صرف‌نظر از زمان چرخه یا روش پیشگیری لازم است، به‌ویژه با قاعدگی دیر، کم یا نامنظم یا لکه‌بینی.

درد زیر شکم و حالت تهوع نشانه چیست؟

درد زیر شکم و حالت تهوع اغلب نشانه گاستروانتریت یا مسمومیت غذایی است، به‌ویژه وقتی اسهال هم وجود دارد. با این حال تهوع در آپاندیسیت، سنگ کلیه، عفونت کلیه، پیچ‌خوردگی تخمدان یا بیضه و حاملگی خارج از رحم هم دیده می‌شود و استفراغ پایدار ارزیابی فوری می‌خواهد.

بازبینی تحریریهٔ مدیک‌پاب
این مطلب پیش از انتشار از نظر دقت علمی بازبینی شده است. برای تصمیم‌های درمانی با پزشک مشورت کنید.
هر مقاله پیش از انتشار توسط پزشکان بازبینی می‌شود. منابع علمی معتبر · به‌روزرسانی دوره‌ای · شفافیت تحریریه · بدون تبلیغ درمانی