ریزش موی فصلی زنان ایرانی | رد پای گمشده در آب سخت خانه

افزایش ریزش مو در بعضی ماه های سال لزوماً نشانه بیماری نیست. پژوهش ها نشان داده اند که چرخه رشد مو می تواند الگوی فصلی داشته باشد و تعداد موهای واردشده به مرحله استراحت یا تلوژن در طول سال تغییر کند. با این حال، وقتی ریزش مو شدید یا طولانی مدت می شود، باید عوامل شناخته شده ای مانند اختلالات هورمونی، مشکلات تیروئید، کمبودهای تغذیه ای، استرس، بیماری ها و زمینه ژنتیکی نیز بررسی شوند.

در کنار این عوامل، کیفیت آب مصرفی خانه نیز گاهی به عنوان یک عامل محیطی مطرح می شود، به خصوص زمانی که آب سخت باشد. اما آیا شواهد علمی نشان می دهند که نوشیدن آب سخت باعث ریزش مو می شود؟

پاسخ فعلی علم، خیر است.

ریزش موی فصلی زنان

یکی از مطالعات قابل توجه در این زمینه، یک بررسی شش ساله روی ۸۲۳ زن سالم بود که به دلیل شکایت از ریزش مو بررسی شدند.

پژوهشگران پس از کنار گذاشتن بیماری ها و داروهای مؤثر بر ریزش مو، با استفاده از تریکوگرام تغییرات چرخه رشد مو را بررسی کردند.

نتایج نشان داد که سهم موهای قرارگرفته در مرحله استراحت (تلوژن) در طول سال تغییر می کند و بیشترین میزان آن در تابستان مشاهده شد.

پژوهشگران همچنین یک اوج خفیف تر در بهار مشاهده کردند و پایین ترین میزان موهای تلوژن در اواخر زمستان ثبت شد. این یافته ها نشان می دهد که تغییرات فصلی در رشد و ریزش مو می تواند بخشی از فیزیولوژی طبیعی مو باشد.

بنابراین اگر فردی در ماه های مشخصی از سال افزایش ریزش مو را تجربه کند، لزوماً نمی توان آن را به یک بیماری یا عامل خارجی نسبت داد.

آب سخت چه اثری روی مو دارد؟

آب سخت معمولاً حاوی مقدار بیشتری از یون هایی مانند کلسیم و منیزیم است. بخش قابل توجهی از مطالعاتی که درباره ارتباط آب سخت و مو انجام شده اند، نه نوشیدن آب، بلکه تماس مستقیم آب با ساقه مو را بررسی کرده اند.

در یک مطالعه روی ۱۵ زن سالم، نمونه های مو به مدت ۳۰ روز با آب سخت یا آب مقطر شسته شدند. بررسی با میکروسکوپ الکترونی نشان داد میزان رسوب کلسیم و منیزیم روی موهای شسته شده با آب سخت بیشتر بود. در این آزمایش، میانگین رسوب کلسیم روی نمونه های تیمارشده با آب سخت حدود ۰٫۸۰۴ درصد در برابر ۰٫۲۶ درصد در آب مقطر بود و ضخامت متوسط نمونه های مو نیز در گروه آب سخت کمتر گزارش شد.

پژوهش دیگری روی ۲۰ داوطلب سالم نیز نشان داد تماس سه هفته ای مو با آب سخت با افزایش رسوب منیزیم روی سطح ساقه مو همراه بود، بااین حال، تفاوت معناداری در تغییرات سطحی مشاهده شده با میکروسکوپ بین گروه آب سخت و آب نرم وجود نداشت. بنابراین حتی در مطالعات تماس مستقیم نیز همه نتایج یکسان نیستند.

آیا آب سخت مو را شکننده می کند؟

در این زمینه هم نتایج پژوهش ها کاملاً یکسان نیست.

یک مطالعه روی ۷۰ نمونه موی مردان نشان داد حمام با آب سخت موجب کاهش معنادار استحکام کششی مو شد، میانگین استحکام در گروه دوش گرفته با آب سخت ۲۳۴٫۱۶ در برابر ۲۵۴٫۸۴ در گروه آب دیونیزه بود.

پژوهشگران نتیجه گرفتند که کاهش استحکام می تواند احتمال شکستگی مو را افزایش دهد.

در مقابل، مطالعه دیگری روی ۱۵ داوطلب انجام شد که در آن موها به مدت ۳۰ روز در معرض آب سخت و آب مقطر قرار گرفتند. این پژوهش هیچ تفاوت معناداری در استحکام کششی یا کشسانی مو پیدا نکرد و نتیجه گرفت که سختی آب در شرایط آزمایش شده تأثیر معناداری بر این دو ویژگی ندارد.

در نتیجه، شواهد موجود بیشتر به این سمت می روند که آب سخت ممکن است روی ساقه مو، رسوب مواد معدنی و در برخی شرایط روی شکستگی مو اثر بگذارد، اما اندازه و اهمیت این اثر هنوز در مطالعات مختلف یکسان نیست.

جایگاه آب مصرفی در این بحث چیست؟

اینجا باید میان تماس آب با مو و نوشیدن آب تفاوت گذاشت.

مطالعاتی که از رسوب کلسیم و منیزیم یا کاهش استحکام مو صحبت می کنند، عمدتاً آزمایش هایی هستند که در آن نمونه مو مستقیماً با آب سخت شسته یا در آن قرار داده شده است. بنابراین نمی توان نتیجه این پژوهش ها را به صورت مستقیم به نوشیدن آب سخت تعمیم داد.

به بیان دیگر، اینکه آب سخت بتواند روی سطح ساقه مو رسوب ایجاد کند، به این معنا نیست که مصرف خوراکی همان آب باعث ورود این املاح به فولیکول و ایجاد آلوپسی می شود.

اگر کیفیت آب آشامیدنی خانه نیاز به بررسی داشته باشد، موضوع باید از زاویه کیفیت آب و ترکیبات موجود در آن ارزیابی شود.

در سیستم های تصفیه مبتنی بر اسمز معکوس، غشای نیمه تراوا یکی از مراحل اصلی جداسازی بسیاری از مواد محلول است و به همین دلیل وضعیت ممبران و سایر فیلترها در عملکرد دستگاه اهمیت دارد. در این میان، فیلتر ممبران دستگاه تصفیه آب آکواپرمیوم یکی از اجزای اصلی سیستم اسمز معکوس محسوب می شود که عملکرد آن به کیفیت آب ورودی و نگهداری صحیح دستگاه وابسته است.

آیا نوشیدن آب سخت باعث ریزش مو می شود؟

بر اساس مطالعاتی که در این زمینه بررسی شد، شواهد علمی کافی برای اثبات رابطه مستقیم بین نوشیدن آب سخت و ایجاد ریزش مو یا آلوپسی وجود ندارد.

این تمایز بسیار مهم است. مطالعات موجود نشان داده اند که:

• ریزش مو می تواند الگوی فصلی داشته باشد.
• آب سخت در برخی آزمایش ها باعث افزایش رسوب کلسیم و منیزیم روی ساقه مو شده است.
• برخی مطالعات کاهش استحکام و افزایش شکستگی مو را پس از تماس با آب سخت گزارش کرده اند.
• اما پژوهش دیگری هیچ تفاوت معناداری در استحکام و کشسانی مو پیدا نکرده است.
• هیچ یک از این یافته ها به تنهایی ثابت نمی کنند که نوشیدن آب سخت باعث ریزش مو از ریشه یا آلوپسی می شود.

حتی یکی از مطالعات مربوط به آب سخت صراحتاً مسئله مورد بررسی را ضعیف شدن و شکستگی مو، نه Hair Loss عنوان کرده است.

پس علت ریزش موی فصلی چیست؟

اگر ریزش مو همزمان با تغییر فصل بیشتر شده باشد، ابتدا باید الگوی طبیعی چرخه مو در نظر گرفته شود. اما در صورت ادامه دار بودن ریزش، عوامل پزشکی باید در اولویت بررسی قرار گیرند.

کمبود آهن، اختلالات تیروئید، تغییرات هورمونی، استرس شدید، کاهش وزن، بعضی بیماری ها و عوامل ژنتیکی می توانند در ریزش مو نقش داشته باشند. بنابراین نسبت دادن ریزش مو صرفاً به آب سخت می تواند باعث نادیده گرفتن علت اصلی شود.

از سوی دیگر، اگر درباره کیفیت آب آشامیدنی خانه نگرانی وجود دارد، بهتر است به جای حدس زدن از روی طعم یا ظاهر آب، کیفیت آن با روش مناسب بررسی شود و در صورت نیاز از سیستم تصفیه متناسب با مشکل واقعی آب استفاده شود.